Separacja a podział majątku i obowiązek alimentacyjny na współmałżonka

Separacja jest orzeczeniem sądowym polegającym na formalnym lub faktycznym rozdzieleniu małżonków. Istotą separacji prawnej jest uchylenie wspólnoty małżeńskiej bez prawa wstępowania małżonków w podobny związek z innymi partnerami. Polski kodeks rodzinny i opiekuńczy reguluje te postanowienia w artykule 61. Większość krajów Europy Zachodniej przed procesem rozwodowym stosuje obowiązek okresu separacji dla małżonków.

Według polskiego prawa podstawa prawną do orzeczenia separacji jest zupełny rozkład pożycia małżonków, zastrzegając, iż nie jest on trwały. Nie jest jednak możliwa kosztem dobra małoletnich dzieci małżonków lub kiedy narusza podstawowe zasady współżycia społecznego. W przypadku małżeństw bezdzietnych, separację można orzec na zgodny wniosek obydwu stron.

Wskutek orzeczenia separacji nie jest możliwy powrót do poprzedniego nazwiska żadnego z małżonków, a także ustaje wspólnota majątkowa między nimi. Sąd może jednak orzec o zniesieniu separacji na zgodne żądanie małżonków. Wtedy ustają wszelkie jej skutki.

Sąd wydaje postanowienie o separacji po wcześniejszym przeprowadzeniu rozprawy. W toku takiego postępowania nakłania on obie strony do pojednania, a w przypadku jego braku przystępuje do rozpoznania sprawy. W chwili wszczęcia postępowania o zniesienie separacji, sąd jednocześnie zawiesza z urzędu postępowanie cywilne w sprawie eksmisji jednego z małżonków ze wspólnego mieszkania oraz korzystania z niego przez obydwie strony. Natomiast z chwilą uprawomocnienia się takiego postanowienia sąd umarza je z urzędu. Ten sam skutek ma również śmierć jednego z małżonków.

Separacja faktyczna stanowi bezpośrednie następstwo zachowań samych małżonków i nie jest skutkiem rozstrzygnięcia sądowego. W separacji sądowej natomiast wystarczającą przesłanką jest zupełny rozkład pożycia. Polega ona na usankcjonowaniu orzeczeniem sądowym stanu separacji faktycznej ze skutkami charakterystycznymi dla orzeczenia rozwodu, z wyjątkiem całkowitego zniesienia więzi małżeńskiej. Oznacza to, że małżonkowie nie mogą zawrzeć nowych związków tego typu, a ich stan cywilny nie ulega zmianie.

Doskonałym rozwiązaniem dla małżonków, którzy chcą od siebie odpocząć, jednocześnie zabezpieczając swój interes prawny jest właśnie separacja. Jest także alternatywą dla rozwodu i idealnym wyjściem dla osób, które przede wszystkim ze względu na poglądy religijne nie uznają instytucji rozwodu.

Do złożenia pozwu o separację wymagane są dokumenty takie jak : odpis aktu małżeństwa (oryginał oraz kopia), kopia pozwu, odpisy oraz kopie aktów urodzenia niepełnoletnich dzieci małżonków oraz wszelkie istotne wnioski w sprawie. Jednym z nich może być wniosek o przyznanie adwokata z urzędu. Inne z kolei to zwolnienie od kosztów sądowych. Tutaj wymagane jest zaświadczenie o dochodach.